Skolioza
Skolioza kręgosłupa – diagnostyka i leczenie
Skolioza to trójpłaszczyznowa deformacja kręgosłupa i tułowia, obejmująca boczne skrzywienie kręgosłupa, rotację kręgów oraz możliwe zmiany naturalnych krzywizn kręgosłupa. W rezultacie mogą pojawić się asymetria barków, nierówne ustawienie bioder oraz uwypuklenie jednej strony klatki piersiowej.
Do oceny wielkości skrzywienia wykorzystuje się kąt Cobba, mierzony na zdjęciu rentgenowskim. Diagnostyka skoliozy obejmuje również badanie kliniczne, a w uzasadnionych przypadkach wykonuje się RTG całego kręgosłupa w pozycji stojącej, w projekcji przednio-tylnej lub tylno-przedniej, a także bocznej.
Skolioza idiopatyczna – od ilu stopni?
Skolioza idiopatyczna to deformacja kręgosłupa, której przyczyna nie została jednoznacznie ustalona. Jest to częsta postać skoliozy, szczególnie u dzieci i młodzieży.
Zgodnie z przyjętymi kryteriami radiologicznymi skoliozę rozpoznaje się, gdy kąt Cobba wynosi co najmniej 10°. Dodatkowo podczas badania klinicznego można ocenić rotację tułowia za pomocą testu Adamsa oraz skoliometru.
Warto pamiętać, że sama asymetria postawy nie oznacza skoliozy. Dlatego też rozpoznanie powinno uwzględniać badanie kliniczne oraz odpowiednią ocenę radiologiczną.
Stopnie zaawansowania skoliozy według kąta Cobba
Wielkość skrzywienia pomaga w planowaniu leczenia, jednak sposób postępowania zależy również od wieku pacjenta, dojrzałości kostnej oraz ryzyka progresji deformacji.
Orientacyjnie wyróżnia się:
Skolioza łagodna: 10–24° – najczęściej obserwacja i indywidualnie dobrana fizjoterapia.
Skolioza umiarkowana: 25–40° – w okresie wzrostu może być wskazane leczenie gorsetowe.
Skolioza zaawansowana: około 40–50° i więcej – konieczna może być konsultacja specjalistyczna w celu oceny dalszego leczenia, w tym ewentualnej operacji.
Powyższy podział ma charakter orientacyjny, ponieważ decyzja o leczeniu zależy od całego obrazu klinicznego pacjenta.
Leczenie skoliozy
Leczenie skoliozy dobiera się indywidualnie, uwzględniając wielkość skrzywienia, wiek pacjenta oraz ryzyko dalszej progresji. W zależności od sytuacji klinicznej może obejmować obserwację, fizjoterapię, leczenie gorsetowe lub leczenie operacyjne.
Cele leczenia zachowawczego skoliozy
Głównym celem leczenia zachowawczego nie jest wyłącznie wyprostowanie kręgosłupa na zdjęciu RTG, ale przede wszystkim ograniczenie progresji deformacji i poprawa funkcjonowania pacjenta.
Do najważniejszych celów terapii należą:
ograniczenie ryzyka pogłębiania się skrzywienia, szczególnie w okresie wzrostu;
poprawa kontroli postawy ciała i symetrii tułowia;
poprawa funkcjonowania i jakości życia pacjenta;
wspieranie funkcji oddechowych w przypadku dużych skrzywień piersiowych;
zmniejszenie ryzyka konieczności leczenia operacyjnego, jeśli pozwala na to sytuacja kliniczna.
Warto jednak podkreślić, że skuteczność leczenia zależy od wielu czynników, dlatego nie można zagwarantować zatrzymania progresji u każdego pacjenta.
Specyficzne metody fizjoterapii skolioz (PSSE)
W leczeniu zachowawczym skoliozy ważną rolę odgrywają specyficzne ćwiczenia fizjoterapeutyczne określane jako PSSE (Physiotherapeutic Scoliosis-Specific Exercises). Metody te uwzględniają indywidualny charakter skrzywienia i obejmują między innymi trójwymiarową autokorekcję, kontrolę posturalną oraz naukę utrzymywania skorygowanej pozycji ciała.
Do najczęściej stosowanych metod należą:
FITS – Funkcjonalna Indywidualna Terapia Skolioz;
Schroth – metoda wykorzystująca trójwymiarową korekcję postawy i ćwiczenia oddechowe;
BSPTS – metoda fizjoterapii skolioz wywodząca się z koncepcji Schroth;
SEAS – podejście oparte na specyficznych ćwiczeniach i aktywnej autokorekcji.
Zgodnie z zaleceniami SOSORT specyficzne ćwiczenia fizjoterapeutyczne mogą stanowić element leczenia zachowawczego, a w uzasadnionych przypadkach są łączone z leczeniem gorsetowym.
Fizjoterapia skoliozy metodą Schroth i BSPTS w naszym gabinecie
W naszym gabinecie pracujemy z pacjentami ze skoliozą, wykorzystując metody Schroth oraz BSPTS. Terapia dobierana jest indywidualnie, z uwzględnieniem rodzaju skrzywienia, możliwości pacjenta oraz wyników badania funkcjonalnego.
Podczas terapii skupiamy się na nauce autokorekcji, poprawie kontroli posturalnej i świadomym utrzymywaniu skorygowanego ustawienia ciała. Ponadto dobieramy ćwiczenia do potrzeb pacjenta, aby mógł wykorzystywać nabyte umiejętności również w codziennych czynnościach.
W zależności od stopnia skrzywienia i ryzyka progresji fizjoterapia może być uzupełniona konsultacją lekarską, regularną kontrolą oraz leczeniem gorsetowym.
Leczenie operacyjne skoliozy
W przypadku dużych lub postępujących skrzywień może być konieczne rozważenie leczenia operacyjnego. Decyzja zależy między innymi od kąta Cobba, wieku pacjenta, dojrzałości kostnej oraz ryzyka dalszego pogłębiania się deformacji.
Leczenie operacyjne rozważa się często przy skrzywieniach osiągających około 45–50° lub więcej, jednak ostateczna kwalifikacja należy do specjalisty. Nie każdy pacjent ze skoliozą wymaga operacji, dlatego tak ważne są odpowiednia diagnostyka, indywidualne leczenie i regularna kontrola postępów.
Odwiedź nas na facebooku oraz zapisz się na badanie.